De VN riep 2010 uit tot het Internationaal Jaar van de Biodiversiteit. Dit jaar stelt alle bewoners van de planeet voor een uitdaging van formaat: de dringende noodzaak om het verlies aan biodiversiteit een halt toe te roepen, gezien de vitale rol ervan voor het welzijn van de mens.
In 2001 kwamen de staatshoofden en regeringsleiders van de Europese Unie op de top van Göteborg overeen om het verlies aan biodiversiteit tegen 2010 een halt toe te roepen. Op wereldvlak werd “Doelstelling 2010” geformuleerd, namelijk het afremmen van het uitsterven van de soorten. In 2010 zal er op alle niveaus een evaluatie gebeuren over de staat van biodiversiteit. Zo zal er bekeken worden wat het effect is geweest van de maatregelen van de voorbije jaren. Tevens wordt er een nieuwe visie en doelstelling geformuleerd voor het biodiversiteitsbeleid na 2010. Uit voorbereidende rapporten weten we al dat de doelstelling niet zal gehaald worden, noch in Vlaanderen noch in Europa. Toch zijn er ook positieve trends te zien voor natuurherstel in specifieke gebieden en voor sommige soortengroepen zoals bosvogels en sommige vleermuissoorten. Maar er zijn hoe dan ook meer inspanningen nodig om de biodiversiteit die noodzakelijk is voor het welzijn van iedereen te behouden.
Het jaar 2010 is een belangrijk symbooljaar voor een vernieuwde aanpak van het biodiversiteitsbeleid. 2010 werd door de Verenigde Naties uitgeroepen tot het jaar van de biodiversiteit. Dit biodiversiteitsjaar zal dan ook op verschillende niveaus (zowel lokaal, regionaal, nationaal als internationaal) aangegrepen worden om het maatschappelijk draagvlak voor biodiversiteit te verhogen en meer mensen in beweging te brengen om bij te dragen aan de bescherming van de biodiversiteit. Berichten over dieren en planten die met uitsterven bedreigd zijn, halen namelijk bijna dagelijks het nieuws. Om een halt toe te roepen aan deze trend is ook de inzet van iedereen vereist.
De Vlaamse overheid, en in bijzonder het Agentschap voor Natuur en Bos, is alvast nooit bij de pakken blijven zitten. Het voorbije decennium is hard gewerkt om het biodiversiteitsverlies te stoppen.
In de eerste plaats is er de afbakening van het Vlaams Ecologisch Netwerk van natuur- en bosgebieden en van NATURA 2000 om ruimte voor natuur te behouden en leefgebieden van soorten te herstellen. De meest kwetsbare en waardevolle gebieden worden aangekocht zodat een hogere bescherming kan verzekerd worden. Het beheer van de natuur-, bos- en parkgebieden gebeurt met het oog op specifieke doelstellingen voor biodiversiteit.
Tenslotte zijn heel wat inspanningen geleverd om, waar mogelijk, natuurgebieden open te stellen. Toegankelijke natuur is immers nodig om Vlamingen opnieuw dichter bij de natuur te brengen en zo het belang van biodiversiteit aan te tonen. Vlaanderen onderneemt ook specifieke acties om soorten te beschermen.
Ondanks al deze maatregelen gaat het nog altijd niet goed met ons soortenbestand en de kwaliteit van natuur en bossen. Bijkomend aandachtspunt is het effect van de klimaatsverandering op de natuur, maar ook de bijdrage die biodiversiteit kan leveren voor het milderen van klimaatseffecten. Uitheemse soorten vormen een nieuwe bedreiging als ze dominant worden en onze eigen soorten verdringen.
Talloze gemeenten, verenigingen, bedrijven en ook individuen hebben de voorbije jaren veel inspanningen gedaan om bedreigde natuur te beschermen. Waar er inspanningen gedaan zijn, gaat de natuur er werkelijk op vooruit. Er wordt dan ook heel wat gedaan om deze lokale acties en private initiatieven te ondersteunen. Zo kunnen provincies en gemeenten voor projecten voor natuur, bos en groen financiële en technische ondersteuning krijgen in het kader van de samenwerkingsovereenkomst.
In de volgende jaargang zal regelmatig aandacht besteed worden aan het thema van biodiversiteit. Ook op de website van het Agentschap voor Natuur en Bos kunt u meer informatie vinden over de inspanningen van de Vlaamse Overheid.